Behandelprotocol oedemateus onderbeen d.m.v. compressie therapie

Omschrijving:
Dit protocol bevat een beschrijving van maatregelen die toegepast worden bij de behandleing door middel van compressie therapie van het oedemateuze onderbeen.

Doel:
Een duidig beleid t.a.v. maatregelen die worden toegepast in de behandeling van het oedemateuze onderbeen door middel van compressie therapie.

Opdrachtgever:
Arts

Voor wie is dit protocol bedoeld?
Alle medewerkers diebetrokken zijn bij de zorg.

Bevoegdheid
Arts, paramedici, verpleegkundige, verzorgende IG.

Waarom behandeling vna het oedemateuze onderbeen?
In de gezonde situatie wordt bloed door verschillende mechanismen tegen de zwaartekrecht in naar het hart gepompt, o.a. door het gebruiken van de beenspieren. Er zijn verschillende factoren die deze mechanismen kunnen verstoren. Door verwijding van de venen werken de kleppen niet meer. Het gevolg ervan is drukverhoging en overvulling van het veneuze stelsel. Er lekt vocht naar het omliggende weefsel. Door zwachtelen of elastische kousen wordt tegendruk uitgeoefend waardoor het venauze systeem niet overvuld kan worden en vocht uittreding beperkt kan worden.

Behandeling:
De verzorging vonstateert een toename van de omvang van het onderbeen van een bewoner/client en schakelt de arts in. De arts een diagnose en maakt een behandelplan. Indien de arts kiest voor behandeling door middel van compressie therapie zal de fysiotherapeut worden ingeschakeld. De fysiotherapeut meet de omvang van het onderbeen en zal, afhankelijk vna de omvang, de bewoner elastische kousen drukklasse I verstrekken. Binnen een week volgt een omvang meting en evaluatie. Blijkt nu dat de klasse I kous voldoet dan zal de fysiotherapeut een reserve paar klasse I kous verstrekken. Is de omvang van het onderbeen, ondanks de klasse I kous toegenomen dan zal de fysiotherapeut de verzorging instrueren te starten met zwachtelen.

Zwachtelen wordt gedaan volgens de CBO methode. Twee korte rek zwachtels worden in tegengestelde richting om de voet en onderbeen aangebracht waarbij zoveel mogelijk de contouren van het been worden gevolgd. De zwchtels worden in principe aleen overdag gedragen. Na de instructie van de fysiotherapeut wordt er gestart met zwachtelene. Binnen een week zal de fysiotherapeut weer een evaluatie en omvang meting van het onderbeen uitvoeren. Is de omvang stabiel dan zal de fysiotherapeut de orthopedisch schoenmaker opdracht geven tot het aanmeten van een elastische kous drukklusse II. Pas als de kous door de orthopedisch schoenmaker geleverd is kan er gestopt worden met zwachtelen. Deze procedure duurt gemiddeld 3 weken.

Voorbereiding zwachtelen
De voorkeur gaat uit naar zwachtelen voordat de bewoner uit bed wordt geholpen.

Zwachtelbenodigdheden:
- twee korte rekverbanden
- leukopor
- evt. polsterverband
- evt. pelotten

Werkwijze zwachtelen:
-Breng zo nodig eerst de pelotten en/of het polsterverband aan ter bescherming van het been (instructie van fysiotherapeut)
- Kijk altijd in de rol
- De voet haaks en recht op het onderbeen houden
- Volg de contouren van het been
- De eerste zwachtel begint net boven de aanzet van de tenen rij (1),
- Ga om de voorvoet heen en gelijk met 2/3 deel over de hiel (2),
- Terug richting voorvoet en maak een slag over de voet door (3),
- Weer naar beneden met 2/3 deel onder de hiel door (de hiel is nu helemaal bedekt) naar boven (4)
- Volg nu de vorm van het been en houdt de zwachtel zo kort mogelijk bij het been met constante spanning (5)
- Bovenkomend een circulaire toer 2 cm onder de knie en ga daarna weer naar beneden waarbij de overgebleven stukken worden bedekt. Uiteinde zwachtels met leukopor vastzetten. De tweede zwachtel idem maar dan in tegenovergestelde richting van de eerste zwachtel draaien.

Nazorg zwachtelen:
- navragen hoe de zwachtel aanvoelt
- inspectie kleur van de tenen
- stimuleer de bewoner te bewegen. Door gebruik van de beenspieren wordt de doorbloeding bevorderd.
- let op pijnklachten! Verkeerd zwachtelen kan ernstige gevolgen hebben voor de doorbloeding.

Beheer voorzieningen
- klasse I kousen worden beheerd, besteld en uitgegeven door de afdeling fysiotherapie
- de klasse II kousen worden besteld door de fysiotherapie
- de zwachtelbenodigdheden worden beheerd en uitgegeven door de leidinggevenden en zorgcoxf6rdinatoren.

Algemene informatie t.a.v. type zwachtel
Daelhoven voorkeur korte rek zwachtel

Korte rek zwachtel
- lage rustdruk, hoge werkdruk
- bij ambulante, actieve patient
- mag ‘s nachts gedragen worden (in Dalehoven echter niet gebruikelijk)

Lange rek zwachtel
- hoge rustdruk, lage werkdruk
- bij passieve, niet-ambulante patient
- ‘s nachts absoluut af

Literatuuropgave:
Ambulante compressie therapie uitgaven van het CBO (centraal begeleidingsorgaan voor intercollegiale toetsing).

Bijlage
Stroomschema behandelprotocol oedemateus onderbeen dmv compressietherapie.

Klacht: oedeem onderbeen
|
_ Arts (diagnose, behandelplan, contra-indicaties, medicatie, compressietherapie)
| Contra-indicaties: arterixeble stoornissen (relatief)
| |
| Fysio (omvang meting benen)
| | |
| Klasse I kousjes Zwachtelen
| Instructie verzorging Instructies verzorging
| Oefeninstructies Oefeninstructies
| |
|_ Evaluatie en rapportage n.a.v. omvangmeting
|
Actie mogelijkheden:
1. Klasse I kous continueren
2. Klasse I kous bexebindigen
3. Zwachtelen continueren
4. Zwachtelen bexebindigen
5. Aanmeten steunkous, afleveren en instructies

Titel: Behandelprotocol oedemateus onderbeen
Verantwoordelijke Hoofd Med/paramedische dienst
Functie auteur: fysiotherapeut
Protocolnummer: 8-1.07
Geldig vanaf 1-7-2000
Evaluatie voor: 1-11-2003
Versie 1